پلاکت یکی از اجزای اصلی خون است که نقش حیاتی در انعقاد و جلوگیری از خونریزی دارد. کاهش تعداد پلاکتها میتواند باعث کبودیهای مکرر، خونریزی طولانیمدت یا حتی مشکلات جدیتر شود. اگرچه درمان اصلی کمبود پلاکت باید زیر نظر پزشک انجام شود، اما تغییر در رژیم غذایی و مصرف برخی ویتامینها و مواد معدنی میتواند روند بهبود را تسریع کند. در این مقاله با بهترین مواد غذایی برای افزایش پلاکت خون آشنا میشوید.
زمان خواندن: ۶ دقیقه
پلاکت خون چیست؟
پلاکتها یا ترومبوسیتها سلولهای بسیار کوچکی در خون هستند که نقش اصلی آنها جلوگیری از خونریزی و ترمیم زخمهاست. این سلولها توسط مغز استخوان تولید میشوند و زمانی که رگی در بدن آسیب ببیند، به سرعت در محل زخم تجمع کرده و با چسبیدن به یکدیگر، لختهای موقتی ایجاد میکنند تا جلوی خروج خون را بگیرند.
تعداد طبیعی پلاکتها در خون بین ۱۵۰ هزار تا ۴۵۰ هزار در هر میکرولیتر است. اگر میزان پلاکتها کاهش یابد، بدن دچار مشکلاتی مانند خونریزیهای مکرر یا کبودیهای غیرعادی میشود. از سوی دیگر، افزایش بیش از حد پلاکتها نیز میتواند منجر به تشکیل لختههای غیرطبیعی در رگها شود که برای قلب و مغز خطرناک است. حفظ تعادل در تعداد پلاکتها برای سلامت عمومی بدن ضروری است.
بهترین راه افزایش پلاکت خون
پلاکتها یکی از عناصر حیاتی خون هستند که وظیفه اصلی آنها لختهکردن خون و جلوگیری از خونریزی است. کاهش پلاکت خون (ترومبوسیتوپنی) میتواند باعث کبودیهای مکرر، خونریزی بینی، خستگی یا حتی مشکلات جدیتر شود. برای افزایش پلاکت خون، روشهای مختلفی وجود دارد؛ از جمله اصلاح تغذیه، مصرف ویتامینها و مواد معدنی، خواب کافی، مدیریت استرس و در برخی موارد، استفاده از درمان دارویی زیر نظر پزشک.
شناخت بهترین و ایمنترین راههای افزایش پلاکت خون به شما کمک میکند تا بدون خطر برای سلامتی، عملکرد طبیعی بدن را حفظ کرده و از عوارض ناشی از کمبود پلاکت پیشگیری کنید.
1- فولات
فولات (ویتامین B9) در تولید سلولهای خونی جدید و عملکرد طبیعی بدن نقش کلیدی دارد. دریافت کافی از این ویتامین میتواند از کمخونی و فقر پلاکت جلوگیری کند.
منابع طبیعی فولات عبارتند از:
- اسفناج، کلم بروکلی، لوبیا چشمبلبلی، جگر گاو و غلات غنیشده.
نکته: توجه کنید که مصرف بیش از حد مکمل فولیک اسید بدون نظر پزشک میتواند موجب تداخل در جذب ویتامین B12 شود.
2- ویتامین B12
کمبود B12 یکی از دلایل مهم کاهش پلاکت خون است. این ویتامین به شکلگیری سلولهای سالم در مغز استخوان کمک میکند.
بهترین منابع طبیعی ویتامین B12 شامل گوشت قرمز، جگر، تخممرغ، لبنیات و ماهیهای چرب مانند سالمون است. گیاهخواران میتوانند از غلات غنیشده یا مکملهای B12 استفاده کنند.
3- ویتامین C
ویتامین C ضمن افزایش جذب آهن، به افزایش عملکرد پلاکتها و تولید آنها در بدن کمک میکند. مرکبات، کیوی، توت فرنگی، فلفل دلمهای و کلمپیچ از منابع عالی این ویتامین هستند. برای حفظ خواص آن، بهتر است میوهها را خام مصرف کنید.
4- ویتامین D
ویتامین D نقش مهمی در عملکرد مغز استخوان دارد، محلی که سلولهای خونی و پلاکتها تولید میشوند. کمبود این ویتامین میتواند فرآیند تولید پلاکت را مختل کرده و در نتیجه باعث کاهش تعداد آنها گردد. مصرف کافی ویتامین D باعث تقویت سیستم خونسازی و بهبود کیفیت پلاکتها میشود.
برای تامین ویتامین D، قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید سادهترین و موثرترین روش است. علاوه بر این، منابع غذایی مانند زرده تخم مرغ، ماهیهای چرب (سالمون، تن و ماکرل) و لبنیات غنیشده نیز میتوانند نیاز روزانه بدن به این ویتامین را تامین کنند. این اقدامات به افزایش پلاکت خون، ایمنی بدن و عملکرد بهتر پلاکتها کمک میکند.
5- ویتامین K
ویتامین K برای انعقاد خون و عملکرد پلاکتها ضروری است. پژوهشها نشان دادهاند که دریافت کافی این ویتامین میتواند سطح پلاکت را در افراد مبتلا به فقر پلاکت افزایش دهد. از بهترین منابع آن میتوان به کلم برگ، برگ شلغم، اسفناج، سویا و کدو حلوایی اشاره کرد.
6- آهن
آهن علاوه بر پیشگیری از کمخونی، در افزایش تولید پلاکتها نیز نقش دارد. جگر گاو، عدس، لوبیا قرمز، صدف، غلات غنیشده و شکلات تلخ از منابع غنی آهن محسوب میشوند. برای جذب بهتر آهن گیاهی، آن را همراه با ویتامین C مصرف کنید.
مکملهای موثر در افزایش پلاکت
برخی مطالعات نشان میدهد که مصرف کلروفیل، عصاره برگ پاپایا و ملاتونین میتواند به افزایش پلاکت خون کمک کند. کلروفیل موجود در جلبک کلرلا باعث تحریک تولید پلاکت میشود. عصاره برگ پاپایا در برخی تحقیقات حیوانی موجب افزایش چشمگیر پلاکت شده است.
همچنین ملاتونین (هورمون خواب) نیز در برخی مطالعات باعث رشد پلاکت در بدن شده است. البته این ماده زیانهایی در بلند مدت دارد.
10 ماده غذایی برای افزایش پلاکت خون
پلاکتها نقش حیاتی در انعقاد خون و جلوگیری از خونریزی دارند. کاهش تعداد پلاکتها میتواند باعث کبودی، خونریزی مکرر و ضعف سیستم ایمنی شود. یکی از طبیعیترین راههای تقویت پلاکت خون، مصرف خوراکیهایی است که سرشار از ویتامینها و مواد معدنی ضروری مانند آهن، فولات، ویتامین C، D، K و B12 هستند. در جدول زیر 10 ماده غذایی موثر برای افزایش پلاکت خون به صورت طبیعی معرفی شدهاند تا بتوانید با اصلاح رژیم غذایی خود، سلامت خون و بدن را تقویت کنید.
| 10 ماده غذایی برای افزایش پلاکت خون | ||
| ماده غذایی | مواد مغذی | فواید برای افزایش پلاکت خون |
| جگر گاو | آهن و ویتامین B12 | کمک به تولید سلولهای خونی سالم و پیشگیری از کمخونی |
| اسفناج و کلم | فولات و ویتامین K | تقویت سلولهای خونی و بهبود انعقاد خون |
| ماهی سالمون | ویتامین D و B12 | تقویت مغز استخوان و تولید پلاکتها |
| پرتقال و گریپفروت | ویتامین C | افزایش جذب آهن و بهبود عملکرد پلاکتها |
| کدو حلوایی | ویتامین K | کمک به انعقاد خون و افزایش سطح پلاکتها |
| تخممرغ | ویتامین D و B12 | حمایت از فرآیند خونسازی در بدن |
| عدس و لوبیا | آهن و فولات | افزایش تولید پلاکت با تامین مواد معدنی کلیدی |
| کلم بروکلی | ویتامین C و K | تقویت ایمنی و بهبود عملکرد پلاکتها |
| غلات غنیشده | آهن و ویتامینهای گروه B | تامین سریع مواد مغذی ضروری برای تولید پلاکت |
| عصاره برگ پاپایا | آنتیاکسیدانها و ترکیبات گیاهی | کمک به افزایش تعداد پلاکتها به صورت طبیعی |
نتیجهگیری
افزایش پلاکت خون با تغذیه ممکن است، اما نباید جایگزین درمانهای پزشکی شود. اگر دچار کبودی مکرر، خونریزی شدید یا نتایج آزمایش غیرعادی هستید، حتما به پزشک مراجعه کنید. ترکیب یک رژیم غذایی غنی از ویتامینها و مکملهای مناسب زیر نظر متخصص میتواند بهترین نتیجه را در افزایش پلاکت و بهبود سلامت عمومی بدن داشته باشد.
سوالات متداول
آیا با تغذیه میتوان پلاکت خون را به سرعت بالا برد؟
خیر، تغذیه صحیح به مرور زمان باعث بهبود سطح پلاکت میشود، اما برای افزایش فوری، درمان دارویی ضروری است.
بهترین میوهها برای افزایش پلاکت کداماند؟
پرتقال، کیوی، گریپفروت، توت فرنگی و انار از بهترین میوهها برای تقویت پلاکت هستند.
آیا مصرف شیر باعث کاهش پلاکت میشود؟
برخی پژوهشها نشان دادهاند که شیر گاو ممکن است در برخی افراد حساس باعث کاهش پلاکت شود؛ بنابراین باید با احتیاط مصرف شود.
چه ویتامینهایی برای افزایش پلاکت ضروری هستند؟
ویتامینهای B12، C، D، K و فولات از مهمترین ترکیبات موثر بر افزایش پلاکت هستند.
