طب سنتی همواره بخش جداییناپذیر از فرهنگ و سلامت مردم در سراسر جهان بوده است. بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از ۸۰ درصد جمعیت جهان در بیش از ۱۷۰ کشور، از نوعی طب سنتی استفاده میکنند. اکنون سازمان بهداشت جهانی (WHO) در هفتاد و هشتمین مجمع جهانی بهداشت (۲۰۲۵)، با تصویب یک استراتژی ۱۰ ساله، گامی بزرگ برای ادغام طب سنتی در نظام سلامت جهانی برداشته است. این استراتژی نه تنها به حفظ میراث فرهنگی و دانش بومی کمک میکند بلکه مسیر تحقیقات علمی و استانداردسازی روشهای درمانی قدیمی را نیز هموار میسازد.
زمان خواندن: ۳ دقیقه
تصمیم تاریخی WHO برای طب سنتی
تصویب استراتژی ۲۰۲۵–۲۰۳۴ WHO، نقطه عطفی در تاریخ طب سنتی محسوب میشود. این تصمیم با استقبال گسترده کشورهای آسیایی، آفریقایی، خاورمیانه و آمریکای لاتین همراه شد و ایران آن را «نقشه راهی آیندهنگر و واقعبینانه» توصیف کرد. بر اساس این طرح، کشورها موظف میشوند چارچوبی مشخص برای تنظیمگری، استانداردسازی و حمایت از طب سنتی ایجاد کنند.
طب سنتی در میان سنتهای بومی و شواهد علمی
یکی از مهمترین بخشهای این استراتژی، تاکید بر علمی بودن و شواهد معتبر است. هرچند طب سنتی هزاران سال سابقه دارد اما سازمان بهداشت جهانی تاکید میکند که ادغام آن باید با تحقیقات علمی و مطالعات بالینی همراه باشد. به عنوان مثال، برای روشهایی مثل طب سوزنی یا استفاده از برخی گیاهان دارویی شواهد علمی قوی وجود دارد اما برای بسیاری دیگر هنوز تحقیقات کافی انجام نشده است.
چالش تامین مالی در مسیر طب سنتی
یکی از چالشهای بزرگ این استراتژی، کمبود منابع مالی است. WHO خود با کسری بودجه ۱.۵ میلیارد دلاری مواجه است و مسئولیت اصلی تامین هزینهها را بر عهده کشورها میگذارد. در عین حال، سرمایهگذاریهایی مثل حمایت ۸۵ میلیون دلاری هند برای تاسیس مرکز جهانی طب سنتی در جامناگار میتواند سرآغازی برای تحقیقات گستردهتر باشد.
| جدول | وضعیت استفاده از طب سنتی در جهان | ||
| منطقه | درصد استفاده از طب سنتی | نمونه بارز |
| آسیا و خاورمیانه | بیش از ۸۰ درصد | طب سوزنی، طب ایرانی و آیورودا |
| آفریقا | حدود ۷۰ درصد | گیاهان دارویی بومی |
| اروپا (فرانسه) | نزدیک به ۵۰ درصد | هومیوپاتی و گیاهدرمانی |
| آمریکای لاتین | بالای ۶۰ درصد | روشهای شفابخشی بومی |
| کانادا | نزدیک به ۴۵ درصد | مکملهای گیاهی |
حقوق مردم بومی و مقابله با محصولات تقلبی
یکی از دغدغههای اصلی سازمان بهداشت جهانی، حفظ حقوق مردم بومی و جلوگیری از سوءاستفاده تجاری است. طب سنتی باید به شکلی استاندارد و شفاف اجرا شود تا از ورود محصولات تقلبی و درمانهای جعلی به بازار جلوگیری شود. کشورهایی مانند تایلند و میکرونزی تاکید دارند که سود حاصل از استفاده از دانش بومی باید به طور عادلانه با جوامع محلی تقسیم شود.
نتیجهگیری
تصویب استراتژی ۲۰۲۵–۲۰۳۴ WHO برای ادغام طب سنتی در نظام سلامت جهانی، فرصتی تاریخی برای ترکیب دانش کهن با علم مدرن است. این رویکرد نه تنها به حفظ میراث فرهنگی کمک میکند بلکه امکان دسترسی میلیاردها نفر به روشهای درمانی ایمنتر و علمیتر را فراهم میسازد. با این حال، موفقیت نهایی آن بستگی به میزان سرمایهگذاری کشورها در تحقیقات، آموزش درمانگران و تدوین قوانین شفاف دارد.
سوالات متداول
چرا طب سنتی اهمیت دارد؟
زیرا بیش از ۸۰ درصد جمعیت جهان از آن استفاده میکنند و حدود ۴۰ درصد داروهای مدرن ریشه در طب سنتی دارند.
هدف WHO از استراتژی جدید چیست؟
ادغام طب سنتی در نظامهای سلامت ملی بر پایه شواهد علمی و استانداردسازی جهانی.
چالش اصلی اجرای این استراتژی چیست؟
کمبود منابع مالی و نیاز به تحقیقات علمی گسترده برای اثبات اثربخشی روشهای سنتی.
آیا طب سنتی جایگزین پزشکی مدرن میشود؟
خیر؛ هدف WHO تکمیل پزشکی مدرن با روشهای سنتی معتبر است، نه جایگزینی آن.
کدام کشورها بیشترین استفاده از طب سنتی را دارند؟
کشورهای آسیایی، آفریقایی و آمریکای لاتین بیشترین سهم را دارند اما در کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی نیز نزدیک به نیمی از جمعیت از آن بهره میبرند.
منبع: WHO
