بدن انسانها (چه زن و چه مرد) ساختار پیچیدهای دارد. اما وقتی صحبت از نحوه تاثیر بیماریها یا مشکلات خاص بر زنان میشود، چیزهای زیادی وجود دارد که شاید مردان از آن آگاه نباشند. از بیماریهای مخصوص زنان گرفته تا بیماریهای شایعی که در زنان با نشانههایی متفاوت بروز میکنند، در ادامه ۲۰ موضوعی را میخوانید که زنان دوست دارند مردان درباره سلامت آنها بدانند.
زمان خواندن: 11 دقیقه
نکاتی که مردان باید درباره سلامت زنان بدانند
سلامت زنان موضوعی پیچیده و چند وجهی است که نه تنها به مسائل فیزیولوژیک و هورمونی مرتبط است بلکه بر جنبههای روانی و اجتماعی زندگی زنان نیز تاثیر میگذارد. بسیاری از مردان با برخی بیماریها و مشکلاتی که به طور خاص زنان را تحت تاثیر قرار میدهند آشنا نیستند و همین نا آگاهی میتواند بر پیشگیری، تشخیص به موقع و حمایت از زنان در زندگی روزمره اثرگذار باشد.
در ادامه به ۲۰ نکته کلیدی درباره سلامت زنان میپردازیم که دانستن آنها برای هر مردی ضروری است؛ از علائم پنهان بیماریها گرفته تا شرایطی که سلامت عمومی و کیفیت زندگی زنان را تحت تاثیر قرار میدهند.
1- علائم حمله قلبی ممکن است متفاوت باشد
طبق گفته دکتر لیلی باروچ، مدیر کلینیک نارسایی قلبی جان هاپکینز کلمبیا، مهم است که همه، به خصوص پزشکان، بدانند علائمی که به عنوان نشانههای کلاسیک حمله قلبی میشناسیم، میتوانند در زنان کاملا متفاوت باشند.
باروچ توضیح میدهد: «درحالیکه علائم کلاسیک مثل درد قفسه سینه هم در مردان و هم زنان دیده میشود، زنان بسیار بیشتر احتمال دارد که با علائم کمتر شایع مثل سوء هاضمه، تنگی نفس و درد کمر روبهرو شوند، حتی بدون وجود درد واضح در قفسه سینه.» عوامل خطر شامل دیابت، سیگار کشیدن، استرس و افسردگی، کمتحرکی، بیماریهای التهابی و (به ویژه برای زنان) عوارض بارداری و یائسگی است.
2- پوکی استخوان یک خطر جدی است
با اینکه مردان نیز ممکن است دچار پوکی استخوان شوند (بیماریای که باعث ضعیف و شکننده شدن استخوانها میشود) اما زنان بسیار بیشتر در معرض شکستگی و آسیب ناشی از آن قرار دارند. تخمین زده میشود که ۱۰ میلیون آمریکایی پوکی استخوان دارند و حدود ۸۰ درصد آنها زنان هستند. دلیل آن این است که استخوانهای زنان کوچکتر و نازکترند و کاهش استروژن بعد از یائسگی نیز میتواند به کاهش توده استخوانی منجر شود.
3- عوارض دیابت در زنان شدیدتر است
علتهای اصلی دیابت بسته به نوع آن متفاوت است اما هم مردان و هم در سلامت زنان در صورت افزایش قند خون در معرض خطر مشکلات جدی قرار میگیرند. طبق اعلام CDC، زنان مبتلا به دیابت بیشتر از مردان در معرض بیماری قلبی هستند و پس از حمله قلبی نتایج بدتری دارند. عوارض مرتبط با دیابت مانند نابینایی، بیماری کلیوی و افسردگی نیز در زنان شایعتر است.
4- سرطان پوست در زنان جوان جدیتر است
اگرچه در کل، سرطان پوست بیشتر مردان را مبتلا میکند اما زنان زیر ۴۹ سال بیشتر از هر سرطان دیگری (به جز سینه یا تیروئید) در معرض ملانوم هستند؛ نوعی سرطان پوستی بالقوه کشنده. برای جلوگیری از ملانوم و سایر سرطانهای پوستی، آکادمی درماتولوژی آمریکا توصیه میکند زنان و مردان تا حد ممکن از نور خورشید دوری نمایند، از لباسهای محافظ استفاده و ضدآفتاب با SPF 30 یا بیشتر بزنند. هرچند برخی افراد برای زیبایی دنبال برنزه شدن میروند اما نور خورشید و تختهای سولاریوم برای پوست مضر هستند؛ بنابراین استفاده از محصولات برنزهکننده بدون آفتاب توصیه میشود.
5- تشخیص سرطانهای زنان دشوار است
سرطانهای زنان (ژینکو ژیک) انواع مختلفی دارند اما سرطان دهانه رحم تنها نوعی است که در مراحل اولیه بهراحتی با غربالگری تشخیص داده میشود. سختی تشخیص دیرهنگام یکی از دلایلی است که زنان و پزشکان باید علائم هشداردهنده سرطانهای رحم، تخمدان، واژن و ولو را بشناسند. این سرطانها نسبت به سرطان سینه یا کولون نادرترند و سالانه حدود ۱۰۰ هزار زن آمریکایی را مبتلا میکنند اما خطر با افزایش سن بیشتر میشود.
6- آندومتریوز شایع است و میتواند درد شدید ایجاد کند
طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت در زمینه سلامت زنان، حدود ۱۹۰ میلیون زن و دختر در سراسر جهان مبتلا به آندومتریوز هستند؛ بیماریای که باعث رشد بافت مشابه پوشش داخلی رحم در خارج از آن میشود و درد و گاهی نازایی به همراه دارد. آندومتریوز به ویژه در دوران قاعدگی دردناک است و میتواند باعث گرفتگیهای شدید، خونریزی زیاد و درد هنگام رابطه جنسی شود. علتهای دقیق این بیماری و آدنومیوز (که در آن بافت آندومتر داخل دیواره عضلانی رحم رشد میکند) هنوز ناشناخته است.
7- میگرن فقط یک سردرد بد نیست
میگرن یک اختلال عصبی شایع است، اما زنان سه برابر مردان به آن مبتلا میشوند. قبل از بلوغ، دختران و پسران به یک میزان میگرن دارند اما بعد از بلوغ این اختلاف افزایش مییابد که نشاندهنده نقش مهم هورمونها است. میگرن تنها یک سردرد شدید نیست؛ بلکه با مشکلاتی مانند اختلالات بینایی، بیحسی، تهوع و استفراغ همراه است. همچنین حملات میگرن در زنان طولانیتر از مردان مشاهده میشود.
8- احتمال ابتلای زنان به آلزایمر بیشتر است
طبق اعلام انجمن آلزایمر، نزدیک به دو سوم مبتلایان به آلزایمر در آمریکا زن هستند و از میان ۶ میلیون فرد بالای ۶۵ سال مبتلا، ۳.۸ میلیون زن هستند. مدت طولانی تصور میشد که علت آن طول عمر بیشتر زنان نسبت به مردان است اما پژوهشهای اخیر نشان میدهد ژنتیک و جنسیت نیز نقش دارند. هرچند درمان قطعی برای آلزایمر وجود ندارد اما داروها میتوانند علائم را کاهش دهند.
9- درمان کم خونی فقط با خوردن گوشت قرمز نیست
کم خونی انواع مختلفی دارد اما کم خونی فقر آهن (کمبود سلولهای قرمز سالم) در میان زنانی که پریود میشوند یا باردارند شایعتر است. زنان کم خون همچنین بیشتر در معرض عوارض پس از جراحیهای زنان هستند. اگرچه افزایش مصرف آهن در رژیم غذایی مفید است اما مکمل هم لازم میشود. در غیر این صورت عوارضی مثل خستگی شدید، سردرد، سرگیجه، تنگی نفس و حتی مشکلات قلبی ممکن است بروز کند.
10- باروری همیشه مشکل زنان نیست
در راستای سلامت زنان، وقتی بارداری رخ نمیدهد، تشخیص علت دشوار است. ناباروری حدود یکسوم مواقع به دلیل عوامل زنانه، یکسوم مواقع به دلیل عوامل مشترک زن و مرد و یکسوم مواقع به دلایل ناشناخته رخ میدهد. طبق CDC، حدود ۱۳.۱ درصد زنان ۱۵ تا ۴۹ سال دارای مشکلات باروری هستند. علتهای شایع ناباروری زنان شامل آندومتریوز، مشکلات تخمکگذاری، کیفیت پایین تخمک، سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) و انسداد لولهها است. علتهای رایج ناباروری مردان شامل انسداد لولهها و مشکلات اسپرم میشود.
11- پریود نامنظم میتواند نشانه سندرم تخمدان پلیکیستیک باشد
PCOS وضعیتی است که در آن تخمدانها مقدار غیرطبیعی هورمونهای آندروژن تولید میکنند. این حالت ممکن است باعث تشکیل کیستهای کوچک و اختلال در تخمکگذاری شود و گاهی منجر به ناباروری گردد. علت دقیق PCOS مشخص نیست اما علائم شامل پریود نامنظم، رشد زیاد موهای بدن یا صورت و آکنه است. در آمریکا بین ۵ تا ۱۰ درصد زنان در سن باروری مبتلا به PCOS هستند (حدود ۵ میلیون نفر) و بسیاری برای مدت طولانی تشخیص داده نمیشوند.
12- سکته مغزی در زنان شایعتر از آن چیزی است که فکر میکنید
طبق CDC، زنان آمریکایی ۵۵ تا ۷۵ ساله یک شانس از هر پنج شانس برای تجربه سکته مغزی دارند؛ آسیبی که بر اثر قطع جریان خون در بخشی از مغز رخ میدهد. دو برابر تعداد زنانی که بر اثر سرطان سینه میمیرند، بر اثر سکته جان خود را از دست میدهند و سکته سومین علت مرگ زنان است. بارداری، یائسگی و افزایش سن از جمله عواملی هستند که خطر سکته را بالا میبرند.
13- زنان بیشتر در معرض افسردگی قرار دارند
طبق گفته کلینیک مایو، زنان دو برابر مردان افسردگی را تجربه میکنند و ممکن است در هر سنی دچار آن شوند. بلوغ، مشکلات پیش از قاعدگی، بارداری، دوران پس از زایمان و یائسگی همگی خطر افسردگی را بالا میبرند. علاوه بر مشکلات روانی، افسردگی میتواند باعث علائم جسمی مانند مشکلات خواب، تغییر وزن، دردهای جسمی، سردرد و مشکلات گوارشی شود. خوشبختانه افسردگی با دارو، رواندرمانی یا ترکیبی از هر دو قابلدرمان است.
14- بیماریهای مقاربتی برای زنان خطرناکترند
در راستای سلامت زنان، هر نوع رابطه جنسی میتواند باعث انتقال عفونتهای مقاربتی (STI) شود و افراد با هر جنسیت و سن ممکن است مبتلا شوند. اما زنان بیشتر در معرض عوارض جدی ناشی از STIs هستند. برای مثال، کلامیدیا و سوزاک درماننشده میتوانند باعث ناباروری شوند، سفلیس درماننشده در زنان باردار خطر مرگ نوزاد را افزایش میدهد و رابطه جنسی محافظتنشده (چه واژینال و چه مقعدی) احتمال ابتلا را بالا میبرد. همچنین HPV میتواند باعث سرطان دهانه رحم شود. خوشبختانه بسیاری از STIs قابل پیشگیری و قابل درمان هستند.
15- ADHD فقط مشکل پسرها نیست
اختلال نقص توجه و بیشفعالی مدتها بهعنوان مشکلی در پسران و مردان شناخته میشد و دختران کمتر تشخیص داده میشدند. دکتر کتلین نادو میگوید: «دختران با چالشهای قابل توجهی روبهرو هستند که اغلب نادیده گرفته میشود؛ چون علائم ADHD در آنها کمتر شبیه پسران است.» دختران باهوش کمتر در سنین پایین تشخیص داده میشوند.
دکتر جین آدلیزی نیز معتقد است عدم وجود «بیشفعالی» کلاسیک در دختران دلیل این تفاوت است. عدم تشخیص ADHD میتواند در بزرگسالی مشکلاتی مثل کاهش اعتمادبهنفس، اضطراب، افسردگی و اختلالات خوردن ایجاد کند.
16- زنان بیشتر دچار عفونت ادراری میشوند
عفونت ادراری در راستای سلامت زنان، ممکن است در هر فردی اتفاق بیفتد، اما به دلیل ساختار آناتومیک، زنان بیشتر دچار آن میشوند. هرچند UTI خطرناک نیست اما میتواند در صورت عدم درمان به عفونت کلیه تبدیل شود. برخی زنان دچار عفونتهای مکرر میشوند و ممکن است به درمان تخصصی نیاز داشته باشند. نوشیدن آب زیاد، استفاده نکردن از اسپرمکشها و ادرار کردن پس از رابطه از روشهای پیشگیری است.
17- لوپوس و سایر بیماریهای خودایمنی در زنان دو برابر شایعترند
زنان دو برابر مردان به بیماریهای خودایمنی مبتلا میشوند، از جمله لوپوس که بیماری مزمن و مادامالعمر است و میتواند هر بخش بدن را تحت تاثیر قرار دهد. حدود ۹۰ درصد مبتلایان به لوپوس زنان ۱۵ تا ۴۴ سال هستند. لوپوس باعث درد مفاصل، مشکلات عضلانی، بیماری قلبی و بیماری کلیوی میشود. علت دقیق بیماری هنوز مشخص نشده است.
18- زنان بیشتر به ام اس مبتلا میشوند
طبق اعلام انجمن ملی ام اس، چهار برابر مردان، زنان به اماس مبتلا میشوند. ام اس بیماری جدی و ناتوانکنندهای است که مغز و نخاع را تحت تاثیر قرار میدهد. علت دقیق آن مشخص نشده اما هورمونهای زنانه، التهاب و چاقی از عوامل احتمالی هستند. علائم شامل خستگی، مشکلات تعادل، اختلال شناختی، درد، بیحسی و مشکلات بینایی است.
19- سرطان تنها مشکلی نیست که میتواند سینه زنان را تحت تاثیر قرار دهد
سرطان پستان نگرانی مهمی برای زنان است؛ یک زن از هر هشت زن آمریکایی در طول زندگی به آن مبتلا میشود. اما مشکلات غیرسرطانی نیز میتوانند درد یا علائم غیرعادی ایجاد کنند. برخی از این مشکلات در سنین مختلف و در دوران بارداری یا بعد از آن رخ میدهند، مثل ترشح شیر، ماستیت (التهاب پستان)، کیست، فیبروآدنوم و سینه فیبروکیستیک. از آنجایی که سرطان سینه در صورت تشخیص زود هنگام قابل درمان است؛ هر تغییر یا علامت جدید باید توسط پزشک بررسی شود.
20- یائسگی ناگهانی یا آسان نیست
در راستای سلامت زنان، یائسگی زمانی است که چرخه ماهانه زن متوقف میشود. میانگین سن یائسگی ۵۱ سال است اما این روند زودتر شروع میشود و علائم متنوعی دارد. دوره پیش یائسگی (پریمنوپاز) با پریودهای نامنظم، سردرد، تغییرات واژن، افزایش وزن و نوسانات خلقی همراه است. چون هر زن متفاوت است، تجربه او از یائسگی نیز متفاوت خواهد بود؛ بنابراین هیچ مسیر طبیعی و آسانی برای این دوره وجود ندارد.
نتیجهگیری
سلامت زنان موضوعی گسترده و پیچیده است که فقط به مسائل جسمانی محدود نمیشود و شامل سلامت روان، هورمونها، و حتی عوامل اجتماعی و سبک زندگی نیز میشود. بسیاری از بیماریها و شرایط، از حمله قلبی گرفته تا بیماریهای خودایمنی و سرطانها، در زنان ممکن است به شکل متفاوتی ظاهر شوند و نیازمند آگاهی و توجه ویژه هستند.
دانستن این نکات برای مردان، چه در نقش همسر، پدر، برادر یا دوست، میتواند به تشخیص زود هنگام مشکلات، حمایت بهتر از زنان و ارتقای سلامت خانواده کمک کند. آگاهی، پیشگیری و همراهی، کلید کاهش خطرات و بهبود کیفیت زندگی زنان است.
سوالات متداول
آیا علائم بیماری قلبی در زنان و مردان متفاوت است؟
بله، زنان ممکن است به جای درد شدید قفسه سینه، علائمی مانند سوء هاضمه، تنگی نفس یا درد کمر تجربه کنند.
آیا پوکی استخوان فقط زنان را تهدید میکند؟
خیر، مردان هم ممکن است مبتلا شوند، اما زنان به دلیل کاهش استروژن بعد از یائسگی و تراکم کمتر استخوانها، در معرض خطر بیشتری هستند.
چرا زنان بیشتر دچار میگرن میشوند؟
هورمونها نقش مهمی در بروز میگرن دارند و بعد از بلوغ، شیوع آن در زنان سه برابر مردان است.
آیا ناباروری همیشه مشکل زنان است؟
خیر، ناباروری ممکن است ناشی از عوامل زنانه، مردانه یا هر دو باشد و یک سوم موارد علت ناشناخته دارد.
آیا سرطانها فقط زنان بالای ۵۰ سال را تهدید میکنند؟
نه، برخی سرطانها مانند ملانوما و سرطان گردن رحم میتوانند در زنان جوانتر نیز رخ دهند؛ بنابراین غربالگری و پیشگیری اهمیت زیادی دارد.
