تومور مغزی به تجمع غیرعادی سلولها در مغز گفته میشود. جمجمه، که مغز را احاطه کرده، بسیار محکم است. هرگونه رشد در چنین فضای محدودی منجر به بروز مشکل میشود. تومور مغزی میتواند سرطانی (بدخیم) یا غیرسرطانی (خوش خیم) باشد. با رشد تومور خوشخیم یا بدخیم، فشار داخل جمجمه افزایش مییابد که ممکن است به مغز آسیب وارد کند و در حالتهای شدید، مرگبار بنظر برسد.
نویسنده: دکتر سعید ابریشمکار
دستهبندی تومور مغزی
تومورهای مغزی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
1- تومورهای اولیه
منشا این تومورها در مغز است. بسیاری از تومورهای اولیه مغز خوش خیم هستند. شایعترین نوع تومور مغز در بزرگسالان گلیوما و مننژیوم است.
2- تومورهای ثانویه
این تومورها زمانی اتفاق میافتد که سلولهای سرطانی از یک اندام دیگر، مانند ریه یا پستان، به مغز سرایت کنند. این تومورها همیشه بدخیم هستند.
انواع تومورهای مغزی
تومورهای گلیوما
این تومورها از سلولهای گلیایی تشکیل میشوند که نقش حمایتی از سیستم عصبی مرکزی دارند. انواع مختلفی از گلیوما وجود دارد که عبارتند از:
- آستروسیتوما
- الیگودندروگلیوما
- گلیوبلاستوما (شدیدترین نوع تومور مغزی)
سایر تومورهای اولیه
- تومورهای هیپوفیز (معمولا خوش خیم)
- تومورهای غده پینهآل
- اپاندیموم
- کرانیوفارنژیوم (معمولا در کودکان)
- لنفوم اولیه سیستم عصبی مرکزی (CNS) (بدخیم)
- تومور ژرم سل اولیه
- مننژیوم
- شوانوما
علائم تومور مغزی
علائم تومور مغزی به اندازه و محل تومور بستگی دارد. برخی از علائم شایع عبارتند از:
- سردرد (بهویژه در صبحها یا با عطسه و سرفه تشدید میشود)
- استفراغ
- تار شدن دید یا دوبینی
- گیجی
- رعشه
- بیحسی یا مورمور شدن یک سمت بدن
- تغییر در عملکرد ذهنی
- کاهش هوشیاری
- مشکل در گفتار یا درک حرف دیگران
- اختلال در راه رفتن
- تغییر در خلق و خو و شخصیت
علائم تومور هیپوفیز
- ترشحات نوک پستان
- قاعده نشدن در زنان
- رشد بافت پستان در مردان
- بزرگ شدن دستها و پاها
- تغییر در بینایی
عوامل خطر ابتلا به تومور مغزی
- سابقه خانوادگی
- افزایش سن
- نژاد
- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی
- تشعشعات (مانند پرتودرمانی یا ریزش اتمی)
- عدم ابتلا به آبله مرغان در کودکی
نحوه تشخیص تومور مغزی
برای تشخیص تومور مغزی، ابتدا معاینه فیزیکی و عصبشناسی انجام میشود. سپس از روشهای تصویربرداری استفاده میشود:
- سی تی اسکن سر
- ام آر آی سر
- آنژیوگرافی
- عکسبرداری با اشعه ایکس
- بافتبرداری (برای تعیین خوش خیم یا بدخیم بودن تومور)
راههای درمان تومور مغزی
درمان تومور مغزی به عوامل زیر بستگی دارد:
- نوع تومور
- اندازه و محل تومور
- سلامت کلی بیمار
1- جراحی
شایعترین روش درمان تومور بدخیم مغز است. هدف این است که بدون آسیب به بافتهای سالم، تومور به قدر ممکن برداشته شود. در برخی موارد، حتی برداشتن بخشی از تومور نیز مفید است.
2- پرتو درمانی
در صورتی که جراحی امکانپذیر نباشد یا بعد از جراحی برای جلوگیری از بازگشت تومور استفاده میشود.
3- شیمی درمانی
برای تومورهایی که به داروها پاسخ میدهند، ممکن است تجویز شود.
4- درمانهای همراه
- کار درمانی
- گفتار درمانی
- جسم درمانی
چشمانداز بیمار تومور مغزی
چشمانداز بیمار به عوامل زیر بستگی دارد:
- نوع تومور
- اندازه و محل تومور
- سلامت کلی بیمار
- زودهنگام بودن تشخیص و درمان
درمان تومورهای مغزی متاستازی
تومورهای مغزی ثانویه (متاستازی) مطابق با توصیههای مرتبط با نوع سرطان اصلی درمان میشوند. درمان این تومورها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- جراحی (در مواردی که تومور در محلی قرار دارد که میتوان به راحتی برداشت)
- پرتودرمانی (در صورتی که جراحی امکانپذیر نباشد یا برای درمان چندین تومور)
- شیمی درمانی (در صورتی که سرطان اصلی به داروها پاسخ میدهد)
- رادیوتراپی استرئوتاکتیک (روشی پیشرفته که به خوبی تومور را از راه دور درمان میکند)
درمان تومورهای متاستازی مغزی هدف اصلی خود را در کنترل علائم و بهبود کیفیت زندگی قرار میدهد.
عوارض و خطرات درمان تومور مغزی
درمان تومور مغزی ممکن است با برخی عوارض همراه باشد. این عوارض به نوع درمان و محل تومور بستگی دارد. برخی از عوارض شایع عبارتند از:
- عفونت (در موارد جراحی)
- خونریزی داخل جمجمه
- اختلال در عملکرد عصبی (به طور مثال ضعف عضلانی یا مشکل در گفتار)
- اختلال در حافظه یا توانایی یادگیری
- کاهش هوشیاری
- اختلالات روانی (مثل افسردگی یا اضطراب)
درمانهای همراه مانند کاردرمانی، گفتاردرمانی و جسم درمانی میتوانند به بهبود عملکرد بیمار پس از درمان کمک کنند.
چگونه میتوان از ابتلا به تومور مغزی جلوگیری کرد؟
در حال حاضر، روش قطعی برای جلوگیری از ابتلا به تومور مغزی وجود ندارد. با این حال، میتوان با اقدامات زیر خطر ابتلا را کاهش داد:
- پرهیز از قرار گرفتن در معرض تشعشعات یونیزه
- پرهیز از مواد شیمیایی خطرناک در محیط کار
- تقویت سیستم ایمنی بدن
- پیشگیری از سبک زندگی ناسالم (مصرف الکل، سیگار و غذاهای ناسالم)
- بررسی ژنتیکی در خانوادههایی که سابقه تومور مغزی دارند
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر دچار هر یک از علائم زیر شدید، حتما به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید:
- سردرد شدید و مداوم
- تار شدن دید یا دوبینی
- رعشه یا بیحسی در بدن
- گیجی یا کاهش هوشیاری
- مشکل در گفتار یا درک حرف دیگران
- تغییر در خلق و خو یا شخصیت
اطلاعات تماس و رزرو نوبت مطب دکتر سعید ابریشمکار
- آدرس مطب: مطب دکتر سعید ابریشمکار در شهر اصفهان، خیابان شریعتی، رو به روی بیمارستان شریعتی، ساختمان فراز، واحد 103 قرار دارد.
- تلفن تماس: 36281584-031
- سایت: کلینیک دکتر سعید ابریشمکار
- ایمیل: info@drabrishamkar.ir
- روزهای کاری: شنبه، یکشنبه، سهشنبه و چهارشنبه
- ساعات کاری: 16:00 تا 20:00
- روزهای تعطیل: دوشنبه
برای رزرو نوبت اینترنتی، میتوانید از طریق سامانه نوبتدهی آنلاین مطب اقدام کنید. همچنین، میتوانید با تماس تلفنی با مطب، نوبت خود را رزرو نمایید.
نتیجهگیری
تومور مغزی یکی از بیماریهای جدی است که میتواند به خوبی تشخیص داده شود و درمان شود. با توجه به پیشرفتهای علمی و پزشکی، امروزه روشهای مختلفی برای تشخیص و درمان تومورهای مغزی وجود دارد. مهمترین نکته، تشخیص زودهنگام و مراجعه به متخصص مغز و اعصاب است.
سوالات متداول
تومور مغزی چه علائمی دارد؟
تومور مغزی ممکن است علائم مختلفی داشته باشد که به محل و اندازه تومور بستگی دارد. علائم شایع شامل سردرد، گیجی، تار شدن دید، بیحسی، رعشه، کاهش هوشیاری، مشکل در گفتار و تغییر در خلق و خو هستند.
تومور مغزی میتواند خوش خیم باشد؟
بله، بسیاری از تومورهای مغزی خوش خیم هستند. این تومورها معمولاً رشد کندتری دارند و به مغز فشار کمتری وارد میکنند. با این حال، هر تومور مغزی نیاز به بررسی دقیق و درمان مناسب دارد.
چطور تشخیص میدهن تومور مغزی داریم؟
برای تشخیص تومور مغزی، پزشک ابتدا معاینه عصبشناسی انجام میدهد. سپس از روشهای تصویربرداری مثل ام آر آی سر، سی تی اسکن و آنژیوگرافی استفاده میشود. در برخی موارد، بافتبرداری هم برای تعیین خوش خیم یا بدخیم بودن تومور لازم است.
درمان تومور مغزی چیست؟
درمان تومور مغزی به عواملی مثل نوع تومور، محل قرار گیری و سلامت کلی بیمار بستگی دارد. روشهای شایع شامل جراحی، پرتو درمانی و شیمیدرمانی هستند. در برخی موارد، ترکیبی از این روشها بهترین نتیجه رو میدهند.
آیا میتوانیم از ابتلا به تومور مغزی جلوگیری کنیم؟
در حال حاضر روش قطعی برای جلوگیری از ابتلا به تومور مغزی وجود نداره. اما میتوانیم با پرهیز از تشعشعات یونیزه، پرهیز از مواد شیمیایی خطرناک، تقویت سیستم ایمنی و پیشگیری از سبک زندگی ناسالم خطر ابتلا رو کاهش دهیم.
