بیماریهای مادرزادی قلب در نوزادان چیست؟ در ادامه باید تاکید کرد که بیماریهای مادرزادی قلب (Congenital Heart Disease – CHD) یکی از شایعترین ناهنجاریهای مادرزادی در نوزادان و عامل اصلی مرگ و میر ناشی از ناهنجاریهای مادرزادی محسوب میشوند. شیوع این بیماریها در نوزادان ترم زنده حدود 0.5 تا 0.8 درصد، در جنینهای سقط شده 10 تا 25 درصد، در مردهزایی 3 تا 4 درصد و در نوزادان نارس 2 درصد گزارش شده است.
عوامل متعددی در ایجاد این ناهنجاریها نقش دارند که شامل عوامل محیطی و ژنتیکی میباشند. تشخیص زودرس این بیماریها میتواند به جلوگیری از مرگ و میر نوزادان و بهبود درمان کمک کند. در این مقاله از دکتر پرس، به بررسی شیوع و انواع بیماریهای مادرزادی قلب در نوزادان متولد شده در شهر خرم آباد در سالهای 1385 تا 1390 میپردازیم.
نویسنده: دکتر ساسان ساکت
شیوع و اهمیت بیماریهای مادرزادی قلب در نوزادان
بیماریهای مادرزادی قلب شامل اختلالات آناتومیکی در ساختار قلب یا عروق بزرگ هستند که اغلب در دوران جنینی ایجاد میشوند. این بیماریها میتوانند به دو دسته کلی تقسیم شوند: سیانوتیک (که باعث کمبود اکسیژن در خون میشوند) و غیرسیانوتیک. این اختلالات میتوانند در هفته اول یا ماه اول زندگی تشخیص داده شوند و در صورت عدم تشخیص زودرس، میتوانند منجر به عوارض جدی شوند.
شیوع جهانی و ملی
در مطالعات مختلف، شیوع بیماریهای مادرزادی قلب در جهان متفاوت گزارش شده است. به طور مثال در ایران، شیوع این بیماریها بین 6/8 تا 12/3 در هر 1000 تولد زنده گزارش شد. در کشورهای دیگر نیز این شیوع بین 1/7 در انگلستان تا 26/4 در هند متغیر است. این تفاوتها میتواند به عوامل مختلفی از جمله جمعیت مورد مطالعه، روشهای تشخیصی و عوامل ژنتیکی و نژادی بستگی داشته باشد.
اهمیت تشخیص زودرس
تشخیص زودرس بیماریهای مادرزادی قلب با استفاده از اکوکاردیوگرافی جنینی میتواند به جلوگیری از مرگ و میر نوزادان و بهبود نتایج درمانی کمک کند. این تشخیص میتواند به بهبود کیفیت زندگی نوزادان مبتلا و افزایش شانس زندهمانی آنها منجر شود.
روشهای مطالعه و جمعآوری دادهها
1- طراحی مطالعه
این مطالعه از نوع توصیفی-مقطعی بود و تمام نوزادان متولد شده در شهر خرمآباد از اول اردیبهشت 1385 تا پایان فروردین 1390 را شامل میشد. روش نمونهگیری به صورت سرشماری بود و تمام نوزادانی که توسط متخصص اطفال ویزیت شده و سوفل قلبی داشتند، به متخصص قلب و عروق ارجاع داده شدند.
2- متغیرهای مورد مطالعه
متغیرهای مورد مطالعه در بیماریهای مادرزادی قلب در نوزادان، شامل جنس نوزاد، نارسی، سیانوز، سن بالای 40 سال مادر، نسبت فامیلی، مصرف دارو در دوران بارداری، سابقه بیماری در مادر، آنومالی سایر اعضا و نوع ناهنجاری قلبی بود. دادهها با استفاده از پرسشنامهها جمعآوری شدند و پس از وارد کردن در نرم افزار SPSS، با استفاده از جداول و نمودارها و آزمون مجذور کای تحلیل شدند.
3- یافتههای اصلی
از 43195 نوزاد متولد شده، 177 مورد بیماری مادرزادی قلبی داشتند. شیوع این بیماریها 4/2 در هر 1000 تولد زنده بود. بیشترین موارد مربوط به جنس پسر (63/8 درصد) و نوزادان ترم (80/4 درصد) بود که شایعترین ناهنجاریها شامل نقص دیواره بین بطنی (44 درصد) و نقص دیواره بین دهلیزی (21 درصد) بودند.
نتایج و تحلیل یافتهها
1- شیوع بیماریهای مادرزادی قلب در جنسها
در این مطالعه، شیوع بیماریهای مادرزادی قلب در جنس پسر شایعتر بود. این یافته با مطالعات دیگر در جهان همخوانی داشت. در برخی مطالعات، شیوع بیماری در جنس دختر و پسر یکسان گزارش شده است که میتواند به نوع بیماری بستگی داشته باشد.
2- شایعترین ناهنجاریهای قلبی
نقص دیواره بین بطنی (VSD) با 44 درصد و نقص دیواره بین دهلیزی (ASD) با 21 درصد شایعترین ناهنجاریهای مادرزادی قلب بودند. این ناهنجاریها در سراسر جهان نیز شایعترین بیماریهای مادرزادی قلبی گزارش شدهاند.
3- ناهنجاریهای همراه
در 5/6 درصد موارد، ناهنجاریهای سایر اعضا از جمله شکاف کام و لب دیده شد. دو مورد نیز سندرم داون گزارش شد. این ناهنجاریها میتوانند به دلیل عوامل ژنتیکی یا محیطی باشند.
4- نارسی و ترم بودن نوزادان
در این مطالعه بیماریهای مادرزادی قلب در نوزادان، 80/4 درصد از نوزادان مبتلا به بیماریهای مادرزادی قلبی ترم بودند و 19/6 درصد نارس. این نتیجه با مطالعهای که توسط فخرزاده و همکاران انجام شده است، همخوانی ندارد که در آن نوزادان نارس شایعتر بودند. این تفاوت میتواند به دلیل میزان مرگ و میر بالاتر در نوزادان نارس با ناهنجاری قلبی و عدم دسترسی به امکانات تشخیصی قبل از انجام اکوکاردیوگرافی باشد.
5- موارد خانوادگی و ژنتیکی
در 10/3 درصد از موارد، سابقه بیماریهای مادرزادی قلبی در خانواده گزارش شد. علاوه بر این، 28 درصد از والدین نسبت فامیلی با یکدیگر داشتند. این یافتهها نشان میدهد که عوامل ژنتیکی و خانوادگی میتوانند در ایجاد بیماریهای مادرزادی قلبی نقش داشته باشند.
6- مصرف دارو در دوران بارداری
در این مطالعه، مصرف دارو در دوران بارداری گزارش نشد. این ممکن است به دلیل عدم اطلاع کامل مادران یا عدم ثبت دقیق این اطلاعات باشد. مصرف برخی داروها در دوران بارداری میتواند به ایجاد ناهنجاریهای قلبی در جنین منجر شود.
چرا کلینیک دکتر ساسان ساکت؟
دکتر ساسان ساکت یکی از متخصصان معتبر در زمینه بیماریهای مادرزادی قلبی در کودکان است. ایشان با سابقه علمی و پزشکی قوی، خدمات پزشکی با کیفیت بالا را ارائه میدهند. ایشان در دو مرکز مهم فعالیت میکنند و به بهترین شکل ممکن از خدمات تشخیص و درمان بهرهمند میشوند.
خدمات ارائه شده
- تشخیص و درمان بیماریهای مادرزادی قلبی
- درمان بیماریهای متابولیک و ژنتیکی
- مشاورههای لازم برای والدین
- پیگیری وضعیت کودک پس از تشخیص
مراکز فعالیت و ساعات مراجعه دکتر ساسان ساکت
دکتر ساسان ساکت در دو مرکز مهم فعالیت میکنند:
1- مرکز پزشکی، آموزشی و درمانی امام حسین (ع)
- ساعات مراجعه: 10 صبح
- روزهای مراجعه: دوشنبه و پنجشنبه
- آدرس: میدان امام حسین، ابتدای خیابان شهید مدنی
2- مرکز پزشکی، آموزشی و درمانی کودکان مفید
- ساعات مراجعه: 2 عصر
- روز مراجعه: شنبه
- آدرس: تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از حسینیه ارشاد، نرسیده به میرداماد، بیمارستان کودکان مفید
- سایت: کلینیک دکتر ساسان ساکت
- این مراکز به عنوان مراکز معتبر در زمینه مراقبت از کودکان شناخته شدهاند و دکتر ساکت در آنها خدمات پزشکی و مشاورهای ارائه میدهند.
نتیجهگیری
در این مقاله به بررسی بیماریهای مادرزادی قلب در نوزادان با تمرکز بر دادههای شهر خرم آباد پرداختیم. این مطالعه نشان داد که شیوع بیماریهای مادرزادی قلبی در شهر خرمآباد 4/2 در هر 1000 تولد زنده بود. نقص دیواره بین بطنی (VSD) با 44 درصد و نقص دیواره بین دهلیزی (ASD) با 21 درصد شایعترین ناهنجاریها بودند. فراوانی جنس پسر نیز تقریباً دو برابر جنس دختر بود.
این مطالعه نخستین گزارش از شیوع بیماریهای مادرزادی قلبی در شهر خرم آباد است. با این حال، محدودیتهایی نیز وجود داشت، از جمله مرگ نوزادان قبل از تشخیص نهایی و عدم تشخیص ناهنجاریهای بسیار کوچک در دوران نوزادی.
سوالات متداول
چه کسانی بیشتر در معرض خطر بیماریهای مادرزادی قلبی هستند؟
نوزادان پسر، نوزادان ترم و خانوادههایی که سابقه بیماریهای ژنتیکی دارند، بیشتر در معرض خطر این بیماریها هستند.
چگونه میتوان بیماریهای مادرزادی قلبی را تشخیص داد؟
تشخیص این بیماریها با استفاده از اکوکاردیوگرافی جنینی یا معاینات بالینی در نوزادان انجام میشود.
آیا بیماریهای مادرزادی قلبی قابل درمان هستند؟
بله، بیشتر این بیماریها قابل درمان هستند و با استفاده از روشهای جراحی یا دارویی میتوان به بهبود وضعیت نوزاد کمک کرد.
چه عواملی میتوانند به ایجاد این بیماریها منجر شوند؟
عوامل ژنتیکی، نسبت فامیلی، مصرف داروها در دوران بارداری و برخی بیماریهای مادری میتوانند در ایجاد این ناهنجاریها نقش داشته باشند.
