سرطان سینه یکی از شایعترین انواع سرطان در میان زنان است و پس از سرطان پوست، بالاترین آمار ابتلا را در جهان به خود اختصاص میدهد. این بیماری اگرچه در مردان نیز دیده میشود، اما شیوع آن در زنان به مراتب بیشتر است و جزو پرمخاطبترین موضوعات در مراکز درمانی و انجمنهای سرطان به حساب میآید.
آگاهی از علائم اولیه، عوامل خطر و روشهای تشخیصی میتواند نقش حیاتی در درمان موفقیتآمیز این بیماری ایفا کند. خوشبختانه با پیشرفت علم پزشکی، امروزه روشهای درمانی متنوع و موثری برای مقابله با سرطان سینه وجود دارد و بسیاری از بیماران با تشخیص به موقع، شانس بهبودی بالایی خواهند داشت.
در این مقاله از دکتر پرس، به بررسی دقیق سرطان سینه از جنبههای مختلف میپردازیم و شما را با علل، علائم، مراحل پیشرفت و بهروزترین روشهای درمانی آن آشنا میکنیم.
نویسنده: دکتر معصومه صابریان
سرطان سینه چیست؟
سرطان سینه نوعی سرطان رایج است که از سلولهای موجود در بافت سینه آغاز میشود. این بیماری زمانی رخ میدهد که برخی از سلولهای سینه روند رشد غیرعادی پیدا کرده و با سرعت بیشتری تقسیم میشوند و در نهایت تودهای به نام تومور را تشکیل میدهند. این سلولهای سرطانی میتوانند از طریق جریان خون و سیستم لنفاوی به سایر قسمتهای بدن گسترش یابند که به این حالت متاستاز گفته میشود.
همچنین سیستم لنفاوی شبکهای از رگها و گرههاست که در سراسر بدن پراکنده شده و در صورت درگیر شدن با سرطان، میتواند عامل انتشار بیماری به نقاط دوردست باشد.
سرطان سینه میتواند از قسمتهای مختلف سینه آغاز شود که عبارتند از:
- در بیشتر موارد، سرطان از مجاری انتقالدهنده شیر به نوک سینه شروع میشود.
- در برخی موارد، سرطان از غدد شیری (لوبولها) منشا میگیرد.
- تعداد کمی از سرطانهای سینه نیز در بافتهای دیگر سینه آغاز میشوند که سارکوم یا لنفوم نام دارند.
علائم سرطان سینه
آشنایی با ظاهر طبیعی سینهها یکی از مهمترین گامها در تشخیص زودهنگام این بیماری است. اگرچه انجام تستهای غربالگری مانند ماموگرافی ضروری است، اما گاهی این آزمایشها ممکن است همه موارد سرطانی را نشان ندهند . به همین دلیل، آگاهی زنان از هرگونه تغییر در بافت سینه اهمیت ویژهای دارد.
شایعترین علامت سرطان سینه، وجود توده در سینه است. این توده ممکن است دردناک بوده و لبههای نامنظمی داشته باشد؛ اما در برخی موارد نیز تودههای سرطانی نرم و دایرهای شکل هستند. بنابراین، هرگونه تغییر یا توده جدید باید توسط پزشک بررسی شود.
سایر علائم هشداردهنده سرطان سینه عبارتند از:
- تورم تمام یا بخشی از سینه
- تغییر رنگ پوست سینه (قرمزی، التهاب یا پوست پرتقالی)
- درد در سینه یا نوک سینه
- کشیده شدن نوک سینه به سمت داخل (فرو رفتگی ناگهانی)
- ترشح از سینه (مایعی غیر از شیر)
- پوسته پوسته شدن یا ضخیم شدن پوست نوک سینه
علل و عوامل خطر سرطان سینه
علت دقیق سرطان سینه به طور کامل شناخته شده نیست، اما پزشکان میدانند که این بیماری زمانی رخ میدهد که برخی سلولهای سینه دچار تغییرات ژنتیکی (موتاسیون) میشوند و روند تقسیم و رشد آنها از کنترل خارج میگردد. ترکیبی از عوامل هورمونی، سبک زندگی و محیطی میتواند خطر ابتلا به این سرطان را افزایش دهد.
مهمترین عوامل خطر عبارتند از:
- جنسیت: زنان بسیار بیشتر از مردان در معرض ابتلا هستند .
- سن: با افزایش سن، به ویژه پس از ۵۰ سالگی، خطر ابتلا بیشتر میشود .
- سابقه فردی و خانوادگی: وجود سابقه شخصی ابتلا به اختلالات سینه یا سابقه خانوادگی سرطان سینه (به ویژه در بستگان درجه یک) خطر را افزایش میدهد.
- عوامل ژنتیکی: بین ۵ تا ۱۰ درصد سرطانهای سینه به تغییرات ژنی ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 مرتبط هستند که از طریق والدین منتقل میشوند.
- قرارگیری در معرض اشعه
- چاقی و اضافه وزن به ویژه پس از یائسگی
- بارداری در سنین بالا یا هرگز باردار نشدن
- مصرف مشروبات الکلی
- درمانهای هورمونی پس از یائسگی
روشهای پیشگیری از سرطان سینه
اگرچه نمیتوان به طور کامل از ابتلا به سرطان سینه پیشگیری کرد اما ایجاد تغییرات سالم در سبک زندگی میتواند خطر ابتلا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. تحقیقات نشان میدهد که با اصلاح سبک زندگی میتوان تا ۷۵ درصد از بروز این سرطان پیشگیری کرد.
مهمترین راهکارهای پیشگیری عبارتند از:
- کنترل وزن: حفظ وزن سالم و متناسب، به ویژه پس از یائسگی، یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش خطر است.
- فعالیت بدنی منظم: ورزش کردن در چند روز از هفته میتواند خطر ابتلا را کاهش دهد.
- رژیم غذایی سالم: مصرف میوهها، سبزیجات تازه و چربیهای سالم (مانند آووکادو، روغن نارگیل، تخم مرغ ارگانیک) و کاهش مصرف کربوهیدراتهای ناسالم.
- پرهیز از مصرف الکل و دخانیات: تحقیقات نشان داده مصرف بیش از یک نوشیدنی الکلی در روز، خطر ابتلا را افزایش میدهد. سیگار و قلیان نیز از عوامل خطر جدی هستند.
- شیردهی: شیردهی به نوزاد میتواند خطر ابتلا به سرطان سینه را کاهش دهد.
- انجام غربالگری منظم: تمام زنان بالای ۴۰ سال باید سالی یک بار ماموگرافی انجام دهند و معاینات فیزیکی سینه را جدی بگیرند.
- پرهیز از هورمون درمانی بلندمدت: برای کاهش علائم یائسگی، از پزشک خود روشهای جایگزین غیرهورمونی را بخواهید.
نحوه تشخیص سرطان سینه
تشخیص زودهنگام، کلید اصلی درمان موفقیتآمیز سرطان سینه است. امروزه با پیشرفت فناوریهای تشخیصی، امکان شناسایی این بیماری در مراحل اولیه به مراتب بیشتر از گذشته فراهم شده است.
روشهای اصلی تشخیص سرطان سینه عبارتند از:
- معاینه فیزیکی: پزشک با لمس سینهها و زیربغل، به دنبال هرگونه توده یا تغییر غیرعادی میگردد.
- ماموگرافی: تصویربرداری با اشعه ایکس از سینه که اصلیترین روش غربالگری است. در صورت مشاهده ناهنجاری، روشهای تکمیلی انجام میشود.
- اولتراسوند (سونوگرافی): با استفاده از امواج صوتی، تصاویری از ساختارهای داخلی سینه تهیه میکند.
- بیوپسی (نمونهبرداری): دقیقترین روش تشخیص سرطان است. در این روش، نمونهای از بافت مشکوک سینه برداشته شده و برای بررسی به آزمایشگاه ارسال میشود. بیوپسی میتواند نوع تومور، خوشخیم یا بدخیم بودن آن و ویژگیهای مولکولی سلولهای سرطانی را مشخص کند.
- ام آر آی: با استفاده از امواج رادیویی و میدان مغناطیسی، تصاویر دقیقی از داخل سینه به دست میآید و برای بررسی موارد پیچیدهتر کاربرد دارد.
انواع سرطان سینه
سرطان سینه انواع مختلفی دارد و بر اساس این که کدام سلولهای پستان دچار اختلال شدهاند، تقسیمبندی میشود. سینه از سه بخش اصلی تشکیل شده است: لوبولها (غدد تولیدکننده شیر)، مجراها (لولههای انتقال شیر به نوک سینه) و بافت همبند (بافت لیفی و چربی که بخشها را در کنار هم نگه میدارد).
انواع اصلی سرطان سینه عبارتند از:
- کارسینوم داکتال تهاجمی (IDC): رایجترین نوع سرطان سینه که حدود ۸۰ درصد موارد را تشکیل میدهد. این سرطان در مجاری شیری شروع شده، از دیواره مجرا عبور کرده و به بافت چربی سینه حمله میکند.
- کارسینوم لوبولار تهاجمی (ILC): حدود ۱۰ درصد از سرطانهای تهاجمی را شامل میشود و در لوبولها (غدد شیری) آغاز شده و به بافتهای اطراف گسترش مییابد.
- سرطان التهابی سینه: نوعی نادر و تهاجمی که در سلولهای التهابی و رگهای لنفاوی پوست ایجاد میشود و باعث قرمزی و تورم سینه میگردد.
- بیماری پاژه: نوعی سرطان که از نوک پستان شروع میشود و به دلیل نازک بودن پوست این ناحیه، به سرعت قابل تشخیص است.
- تومور فیلودس سینه: تومورهایی با الگوی برگمانند که میتوانند به سرعت رشد کنند.
- سرطان متاستاتیک: به سرطانی گفته میشود که از سینه به سایر قسمتهای بدن مانند استخوانها، کبد، ریهها یا مغز گسترش یافته است.
علاوه بر این، انواع نادر دیگری مانند کارسینوم آدنوکیستیک، کارسینوم مدولاری، کارسینوم موسینوس و کارسینوم پاپیلری نیز وجود دارند.
مراحل پیشرفت سرطان سینه
تعیین مرحله سرطان به پزشکان کمک میکند تا بهترین برنامه درمانی را برای بیمار انتخاب کنند. مراحل اصلی سرطان سینه به شرح زیر است:
- مرحله صفر (غیر تهاجمی): بیماری به صورت موضعی در سینه است و غدد لنفاوی درگیر نیستند.
- مرحله I: اندازه تومور ۲ سانتیمتر یا کمتر است و ممکن است غدد لنفاوی را درگیر کرده باشد یا نکرده باشد.
- مرحله IIA: تومور کمتر از ۲ سانتیمتر با درگیری غدد لنفاوی، یا تومور ۲ تا ۵ سانتیمتر بدون درگیری غدد لنفاوی.
- مرحله IIB: تومور ۲ تا ۵ سانتیمتر با درگیری غدد لنفاوی، یا تومور بزرگتر از ۵ سانتیمتر بدون درگیری غدد.
- مرحله IIIA: تومور بزرگتر از ۵ سانتیمتر با درگیری گسترده غدد لنفاوی زیربغل یا نزدیک استخوان سینه.
- مرحله IIIB: تومور به دیواره قفسه سینه یا پوست سینه سرایت کرده است.
- مرحله IIIC: درگیری گستردهتر غدد لنفاوی.
- مرحله IV (متاستاتیک): سرطان به سایر اندامهای بدن مانند استخوانها، کبد، ریهها یا مغز گسترش یافته است.
روشهای درمان سرطان سینه
انتخاب روش درمانی به عوامل مختلفی مانند نوع سرطان، مرحله بیماری، اندازه تومور، وضعیت گیرندههای هورمونی و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد. امروزه روشهای درمانی متعددی برای مقابله با سرطان سینه وجود دارد که اغلب به صورت ترکیبی استفاده میشوند.
1- جراحی
جراحی یکی از رایجترین روشهای درمان سرطان سینه است. انواع جراحی عبارتند از:
- لامپکتومی (جراحی حفظ پستان): برداشتن تومور و مقدار کمی از بافت سالم اطراف آن. این روش برای تومورهای کوچک استفاده میشود.
- ماستکتومی: برداشتن کامل سینه، شامل بافتها، مجاری، نوک سینه و هاله اطراف آن.
- برداشت غدد لنفاوی: در این روش، بخشی از غدد لنفاوی زیربغل برای بررسی درگیری سرطانی برداشته میشود.
2- رادیوتراپی (پرتو درمانی)
در این روش، از اشعههای پرقدرت برای نابودی سلولهای سرطانی استفاده میشود. رادیوتراپی معمولاً بعد از جراحی (لامپکتومی یا ماستکتومی) برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده تجویز میگردد . دوره درمان ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد.
3- شیمی درمانی
شیمی درمانی استفاده از داروهای قوی برای نابودی سلولهای سرطانی است. این داروها میتوانند به صورت خوراکی یا تزریقی (وریدی) تجویز شوند. شیمی درمانی ممکن است قبل از جراحی (برای کوچک کردن تومور) یا بعد از جراحی (برای کاهش خطر بازگشت سرطان) انجام گردد . این روش میتواند عوارض جانبی مانند خستگی، تهوع و ریزش مو داشته باشد، اما این عوارض موقتی هستند.
4- هورمون تراپی
برخی از سرطانهای سینه برای رشد به هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون وابسته هستند. هورمون تراپی با مسدود کردن این هورمونها یا کاهش سطح آنها، رشد سلولهای سرطانی را کند یا متوقف میکند.
- درمان هدفمند (تارگت تراپی: این روش درمانی با هدف قرار دادن تغییرات ژنتیکی یا پروتئینهای خاص در سلولهای سرطانی، آنها را از بین میبرد. از آنجا که درمان هدفمند به طور اختصاصی سلولهای سرطانی را هدف قرار میدهد، عوارض جانبی آن نسبت به شیمی درمانی کمتر است.
- ایمونوتراپی: ایمونوتراپی روشی نوین و بسیار مؤثر است که با تقویت سیستم ایمنی بدن، به آن کمک میکند تا سلولهای سرطانی را شناسایی و نابود کند . این روش برای انواع خاصی از سرطان سینه که سلولهای سرطانی آنها پروتئین خاصی دارند، کاربرد دارد. ایمونوتراپی میتواند از طریق تقویت سلولهای T یا هدف قرار دادن نقاط وارسی چرخه سلولی عمل کند.
بهترین فوق تخصص آنکولوژی در تهران کیست؟
دکتر معصومه صابریان، متخصص داخلی و فوق تخصص آنکولوژی و هماتولوژی، یکی از پزشکان مجرب در این زمینه هستند که میتوانید برای تشخیص و درمان سرطان سینه به ایشان مراجعه کنید. ایشان عضو انجمن خون و سرطان ایران و اروپا بوده و در کنگرههای متعدد بینالمللی حضور داشتهاند.
اطلاعات تماس و آدرس مطب دکتر معصومه صابریان
دکتر صابریان در مطب خود در تهران پذیرای بیماران گرامی هستند. دسترسی به مطب ایشان از طریق خطوط ارتباطی زیر میسر است.
- آدرس مطب: تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از پارک ملت، ایستگاه خبرنگاران، برج جم، طبقه اول، واحد ۴
- ساعات کاری: روزهای زوج ۱۵:۰۰ الی ۱۹:۰۰
- تلفنهای تماس برای نوبتدهی و مشاوره: 22014532-021/ 22013068-021 / 09114974907
- ایمیل: info@drsaberian.com
- سایت: کلینیک دکتر معصومه صابریان
- اینستاگرام – واتساپ
نتیجهگیری
سرطان سینه یکی از چالشبرانگیزترین بیماریها برای زنان است؛ اما با پیشرفتهای چشمگیر علم پزشکی، امروزه امید به درمان آن بسیار بیشتر از گذشته درنظر گرفته میشود. کلید موفقیت در درمان این بیماری، تشخیص زودهنگام است. آگاهی از علائم هشداردهنده، انجام معاینات منظم و غربالگریهای دورهای (مانند ماموگرافی پس از ۴۰ سالگی) میتواند جان بسیاری از زنان را نجات دهد.
علاوه بر تشخیص به موقع، انتخاب روش درمانی مناسب توسط یک تیم پزشکی مجرب نیز حیاتی است. امروزه روشهای متنوعی از جراحی و شیمی درمانی گرفته تا درمانهای نوینی مانند ایمونوتراپی و درمان هدفمند، امکان شخصیسازی درمان را برای هر بیمار فراهم کردهاند.
در نهایت، نباید فراموش کرد که پیشگیری همواره بهتر از درمان است. با اتخاذ یک سبک زندگی سالم شامل تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن ایدهآل و پرهیز از دخانیات و الکل، میتوان خطر ابتلا به این بیماری را به میزان قابل توجهی کاهش داد. سرطان سینه پایان راه نیست بلکه شروعی برای یک مبارزه آگاهانه و هدفمند است.
سوالات متداول
سرطان سینه از چه سنی شروع میشود؟
حدود دو سوم مبتلایان به سرطان سینه بالای ۵۵ سال سن دارند. مابقی موارد نیز بین ۳۵ تا ۵۵ سال تشخیص داده میشوند. سرطان سینه در مردان بسیار نادر است و کمتر از یک درصد موارد را شامل میشود.
مبتلایان به سرطان سینه چند سال عمر میکنند؟
اگر سرطان سینه در مراحل اولیه تشخیص داده شود، شانس درمان بسیار بالا است و اکثر این بیماران حداقل ۵ سال پس از تشخیص زندگی میکنند. نوع درمان و مرحله بیماری تاثیر مستقیم بر طول عمر و کیفیت زندگی پس از بیماری دارد.
آیا درد سینه نشانه سرطان سینه است؟
در بیشتر موارد، سرطان سینه بدون درد است و بیمار را از وجود آن آگاه نمیکند. زمانی درد احساس میشود که سرطان پیشرفت کرده و متاستاز داده باشد. بنابراین، هرگونه توده بدون درد نیز باید جدی گرفته شود.
آیا بعد از تشخیص سرطان سینه باید فوراً جراحی کرد؟
خیر، لزومی به جراحی فوری نیست. در بسیاری از موارد، بسته به نوع و مرحله سرطان، ممکن است ابتدا نیاز به شیمی درمانی یا سایر درمانها برای کوچک کردن تومور باشد. برنامه درمانی توسط متخصص آنکولوژی و با توجه به شرایط هر بیمار تعیین میشود.
آیا کشیدن سیگار و قلیان بر سرطان سینه تاثیر دارد؟
بله، مصرف دخانیات (سیگار و قلیان) یکی از عوامل خطر شناخته شده برای ابتلا به انواع سرطانها از جمله سرطان سینه است و میتواند خطر ابتلا را افزایش دهد .
