عوارض برداشتن رحم و انواع آن چیست؟ جراحی برداشت رحم یا هیسترکتومی یکی از درمانهای موثر برای مشکلاتی مانند خونریزیهای شدید، فیبروم، آندومتریوز، افتادگی لگن و برخی بیماریهای بدخیم زنان است. اگرچه این عمل میتواند بسیاری از آسیبها و دردهای مزمن را برطرف کند؛ اما آگاهی از عوارض برداشتن رحم در کوتاه مدت و بلند مدت، برای مدیریت بهتر دوران نقاهت ضروری است.
زمان خواندن: 5 دقیقه
عوارض برداشتن رحم چقدر طول میکشد؟
مدت زمان بهبود بسته به نوع جراحی (باز یا لاپاراسکوپی)، وضعیت سلامت بیمار و شدت عوارض بین 4 تا 8 هفته متفاوت است. برخی عوارض کوتاهمدت طی چند هفته بهبود مییابند، اما مشکلات بلندمدت مانند خشکی واژن یا یائسگی زودرس ممکن است نیازمند درمان مداوم باشند.
انواعی عوارض برداشتن رحم
عوارض این جراحی در سه گروه اصلی بررسی میشوند:
1- عوارض کوتاهمدت (هفتههای اول)
2- عوارض بلندمدت (ماهها تا سالها بعد)
3- عوارض خطرناک و نادر (نیازمند اقدام فوری)
جدول مقایسه عوارض کوتاه مدت و بلند مدت برداشتن رحم
| عوارض کوتاه مدت | عوارض بلند مدت |
| درد و خونریزی اولیه | یائسگی زودرس (در صورت برداشتن تخمدان) |
| عفونت محل جراحی | خشکی واژن |
| باز شدگی یا نکروز زخم | کاهش میل جنسی |
| احتباس ادرار یا عفونت ادراری | افتادگی یا شلشدگی کاف واژن |
| یبوست و مشکلات گوارشی | نارسایی زودرس تخمدان |
عوارض کوتاه مدت برداشتن رحم
این مشکلات طی هفتههای اولیه مشاهده میشوند و اغلب قابل کنترل هستند
1- درد و خونریزی اولیه
یکی از عوارض برداشتن رحم، درد طبیعی است اما شدت آن به نوع جراحی بستگی دارد. خونریزی خفیف طبیعی محسوب میشود اما خونریزی زیاد نیازمند بررسی فوری است.
راهکارهای درمان
- استفاده از مسکنهای تجویزی
- استراحت کافی
- خودداری از فعالیتهای سنگین
2- عفونت زخم
ممکن است با قرمزی، تب، تورم یا ترشح همراه باشد. علائم هشداردهنده عبارتند از:
- ترشح چرکی
- درد شدید
- افزایش دمای بدن
3- بازشدگی زخم یا نکروز
یکی دیگر از عوارض برداشتن رحم، بازشدگی زخم یا نکروز است؛ به ویژه در افرادی با دیابت، ضعف ایمنی یا تغذیه نامناسب دیده میشود. در صورت بروز اتفاقات زیر، حتما به اورژانس مراجعه کنید:
- باز شدن بخیه
- تغییر رنگ شدید محل جراحی
4- احتباس ادرار یا عفونت مجاری ادراری
به دلیل تورم، استفاده از سوند یا ضعف عضلات لگن رخ میدهد. مراحل پیشگیری عبارتند از:
- مصرف مایعات کافی
- رعایت بهداشت ادراری
- مراجعه در صورت سوزش ادرار
5- یبوست و اختلالات گوارشی
یبوست در هفتههای اول بسیار شایع است و به دلیل بیهوشی، داروهای مسکن و کاهش تحرک ایجاد میشود. بهترین راه درمان عبارتند از:
- مصرف فیبر
- نوشیدن آب کافی
- پیادهروی سبک
عوارض بلند مدت برداشتن رحم
این مشکلات ممکن است ماهها یا حتی سالها بعد ایجاد شوند.
1- افتادگی کاف واژن و بیرونزدگی احشا
بر اساس گزارش Stanford Health Care، یکی از عوارض برداشتن رحم، افتادگی کاف واژن است: «هیسترکتومی میتواند در موارد نادر باعث افتادگی لگن شود، بهخصوص در افرادی با سابقه شلشدگی یا جراحیهای متعدد شکمی.» این مشکل باعث فشار لگن، ناراحتی جنسی و اختلالات ادراری میشود.
2- یائسگی زودرس
در صورتی که تخمدانها همزمان برداشته شوند، کاهش ناگهانی استروژن باعث بروز مشکلات زیر میشود:
- گرگرفتگی
- بیخوابی
- تغییرات خلقی
- خشکی واژن
3- خشکی واژن
کاهش استروژن پس از هیسترکتومی میتواند باعث خشکی، درد هنگام رابطه و کاهش میل جنسی شود. راههای درمان عبارتند از:
- ژلهای مرطوبکننده
- استروژن موضعی
- مشاوره جنسی
4- کاهش میل جنسی
این عارضه میتواند بهدلیل تغییرات هورمونی یا مشکلات فیزیکی باشد. بر اساس گفته Mayo Clinic: «اگر پیش از جراحی زندگی جنسی سالم داشتهاید، احتمالا بعد از عمل نیز کیفیت آن حفظ خواهد شد.» حتی بسیاری از افراد بعد از رفع دردها و خونریزیهای مزمن، لذت بیشتری تجربه میکنند.
5- نارسایی زودرس تخمدان
حتی اگر تخمدانها باقی بمانند، در برخی زنان عملکرد آنها کاهش مییابد و علائم مشابه یائسگی پدیدار میشود.
عوارض خطرناک و نادر برداشتن رحم
این موارد نیاز به اقدام جدی و فوری دارند:
- خونریزی شدید داخلی
- آسیب به مثانه یا روده
- لخته شدن خون در پا یا ریه
- عفونت منتشر شده
نکته مهم: مراجعه فوری در صورت تنگی نفس، درد قفسه سینه، خونریزی شدید یا تب بالا ضروری است.
عوامل افزایشدهنده عوارض برداشتن رحم
موارد زیر احتمال بروز عوارض را بیشتر میکنند:
- سن بالا
- دیابت یا فشار خون
- چاقی
- سیگار و الکل
- جراحیهای قبلی لگنی
- جراحی باز بهجای روشهای کمتهاجمی
نتیجهگیری
عوارض برداشتن رحم بخشی طبیعی از دوران نقاهت این جراحی هستند اما آگاهی و رعایت توصیههای پزشکی میتواند شدت آنها را تا حد زیادی کاهش دهد. شناخت علائم هشداردهنده، پیگیری منظم و توجه به سلامت جنسی و هورمونی، نقش مهمی در حفظ کیفیت زندگی پس از عمل دارد. اگر هر علامت غیر طبیعی مشاهده شد، مشاوره با پزشک زنان ضروری است.
سوالات متداول
آیا هیسترکتومی باعث افزایش وزن میشود؟
افزایش وزن بهطور مستقیم ناشی از جراحی نیست اما کاهش تحرک و تغییرات هورمونی میتواند به افزایش وزن منجر شود.
آیا برداشتن رحم روی خلقوخو تاثیر دارد؟
کاهش استروژن ممکن است باعث اضطراب، نوسانات خلقی یا افسردگی شود. درمان هورمونی میتواند کمککننده باشد.
آیا عوارض برداشتن رحم دائمی هستند؟
بیشتر عوارض کوتاهمدت ظرف چند هفته برطرف میشوند. برخی مشکلات بلندمدت مانند خشکی واژن یا یائسگی زودرس ممکن است نیازمند درمان مداوم باشند.
چه مدت طول میکشد تا عوارض برداشتن رحم از بین بروند؟
بین 4 تا 8 هفته برای عوارض کوتاهمدت. اما مشکلات هورمونی ممکن است نیاز به پیگیری طولانیمدت داشته باشند.
آیا رابطه جنسی بعد از برداشتن رحم دچار مشکل میشود؟
در بیشتر افراد خیر. حتی ممکن است لذت جنسی بیشتر شود، چون درد و خونریزی قبلی برطرف میشود.
آیا امکان بارداری پس از هیسترکتومی وجود دارد؟
خیر، بارداری پس از این عمل امکانپذیر نیست. تنها روش فرزندآوری، استفاده از رحم جایگزین است.
