مضرات گوشت فرآوری شده چیست؟ آیا میدانستید مصرف روزانه حتی مقادیر اندک از گوشتهای فرآوریشده و نوشیدنیهای شیرین میتواند به طور قابل توجهی خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و سرطان روده بزرگ را افزایش دهد؟ پژوهش جدیدی که در مجله معتبر Nature Medicine منتشر شده است، بار دیگر اهمیت رژیم غذایی سالم را بهعنوان یک عامل کلیدی در پیشگیری از بیماریهای مزمن به تصویر میکشد. این مطالعه گسترده، رابطه میان مصرف برخی غذاهای پرمصرف روزمره و افزایش خطر بیماریهای مزمن را بررسی کرده و نتایج آن نگرانیهای تازهای را درباره سلامت عمومی بهوجود آورده است.
زمان خواندن: 7 دقیقه
محصول فرآوری شده یعنی چه؟
به گزارش دکتر پرس، محصول فرآوری شده به هر نوع ماده غذایی گفته میشود که در فرآیند تولید، تغییراتی روی آن اعمال شده باشد تا ماندگاری، طعم، بافت یا ظاهر آن بهبود یابد. این تغییرات میتواند شامل افزودن مواد نگهدارنده، رنگدهنده، طعمدهنده، نمک، شکر، چربی یا حتی انجام فرایندهایی مانند کنسرو کردن، منجمد کردن، پختن یا بستهبندی صنعتی باشد.
محصولاتی مثل سوسیس، کالباس، نوشیدنیهای شیرین، کیکهای صنعتی، چیپس و غذاهای نیمه آماده از جمله غذاهای فرآوری شده محسوب میشوند. مصرف بیش از حد این محصولات میتواند با مشکلاتی مانند چاقی، دیابت، فشار خون بالا و بیماریهای مزمن همراه باشد. در ادامه به مضرات گوشت فرآوری شده اشاره میکنیم.
گوشت فرآوری شده یعنی چه؟
گوشت فرآوری شده به گوشتهایی گفته میشود که بهمنظور افزایش ماندگاری، بهبود طعم یا تغییر شکل، تحت فرایندهایی مانند نمکسود کردن، دودی کردن، افزودن مواد نگهدارنده یا طعمدهنده قرار گرفتهاند. محصولاتی مثل سوسیس، کالباس، هاتداگ، ژامبون، بیکن و انواع گوشتهای کنسروی نمونههایی از گوشتهای فرآوری شده هستند.
این فرآیندها باعث افزایش میزان نمک، نیترات و چربیهای اشباع در این محصولات میشوند که مصرف مداوم آنها میتواند سلامت را تهدید کرده و با بیماریهایی مانند سرطان روده، دیابت نوع ۲ و بیماریهای قلبی ارتباط داشته باشد. به همین دلیل، کاهش مصرف گوشتهای فرآوری شده یکی از توصیههای کلیدی سازمان بهداشت جهانی است.
مضرات گوشت فرآوری شده چیست؟
گوشت فرآوری شده مانند سوسیس، کالباس، هاتداگ و ژامبون، از جمله خوراکیهایی است که به روشهای صنعتی نظیر نمک سود کردن، دودی کردن یا افزودن مواد نگهدارنده تهیه میشود. پژوهشهای جدید، بهویژه مطالعات منتشر شده در مجلات معتبر پزشکی مانند Nature Medicine، نشان میدهد که مصرف این محصولات میتواند به طور مستقیم با افزایش خطر ابتلا به بیماریهای مزمن همراه باشد.
مهمترین مضرات گوشت فرآوری شده، افزایش احتمال بروز سرطان روده بزرگ و دیابت نوع ۲ است. بهگفته متخصصان تغذیه، مصرف تنها ۵۰ گرم گوشت فرآوری شده در روز (معادل یک عدد هاتداگ) میتواند تا ۳۰ درصد خطر دیابت و تا ۲۶ درصد احتمال ابتلا به سرطان روده را بالا ببرد.
از دیگر آسیبهای مصرف گوشتهای فرآوری شده میتوان به افزایش خطر بیماریهای قلبی و اختلال در سلامت روده اشاره کرد. این نوع مواد غذایی دارای مقادیر زیادی نمک، نیترات، نگهدارندههای شیمیایی و چربیهای مضر هستند که در درازمدت میتوانند به بدن آسیب بزنند.
همچنین تحقیقات نشان داده که رژیم غذایی حاوی گوشتهای فرآوری شده با کمبود فیبر، آنتیاکسیدان و سایر مواد مغذی مفید همراه است. همین موضوع باعث بر هم خوردن تعادل میکروبیوم روده و افزایش التهابهای مزمن در بدن میشود که زمینهساز بروز بسیاری از بیماریها خواهد بود. به همین دلیل متخصصان توصیه میکنند مصرف این محصولات را به حداقل برسانید و از منابع پروتئین سالمتری مانند گوشت تازه، حبوبات یا پروتئینهای گیاهی استفاده کنید.
چرا گوشتهای فرآوریشده برای بدن مضر هستند؟
گوشتهای فرآوریشده مانند سوسیس، هاتداگ و ژامبون از طریق فرایندهایی مانند دودی کردن، نمک سود کردن یا افزودن مواد نگهدارنده تهیه میشوند. بر اساس نتایج پژوهش جدید، مصرف روزانه حتی ۵۰ تا ۵۷ گرم از این محصولات (معادل یک هاتداگ) میتواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را تا ۱۱ درصد و خطر سرطان روده بزرگ را تا ۷ درصد افزایش دهد.
هیلی بیشوف، متخصص تغذیه از مرکز Rutsu Nutrition، در تحلیل این دادهها هشدار داده است که حتی میزان کمی از مصرف روزانه این خوراکیها میتواند تا ۳۰ درصد خطر دیابت نوع ۲ و تا ۲۶ درصد خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را بالا ببرد. این آمار، واقعیتی مهم را آشکار میکند: «مصرف متوسط هم ایمن نیست».
نوشیدنیهای شیرین؛ عامل پنهان در ابتلا به بیماریهای مزمن
مصرف مداوم نوشابههای شیرین و نوشیدنیهای قندی، سلامت متابولیک را تهدید میکند. طبق یافتههای این مطالعه، نوشیدن روزانه حدود ۳۵۰ میلیلیتر نوشابه میتواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را تا ۸ درصد و بیماری قلبی ایسکمیک (ایست خون) را تا ۲ درصد افزایش دهد. هرچند ممکن است این درصدها در نگاه اول کوچک به نظر برسند اما وقتی در مقیاس جمعیتی بررسی شوند، اثرات آنها میتواند به یک بحران سلامت عمومی منجر شود. در نتیجه مضرات گوشت فرآوری شده در کنار نوشیدنیهای شیرین میتواند اختلال جدی در سیستم کبد و روده به وجود آورد.
چربیهای ترانس، قاتل خاموش قلب
چربیهای ترانس که در خوراکیهایی مانند دونات، شیرینیهای صنعتی، چیپس و غذاهای سرخ شده یافت میشوند، از دیگر عوامل خطرزا هستند. مطالعات نشان میدهد حتی مصرف محدود چربیهای ترانس، میتواند ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی را به طور قابل توجهی بالا ببرد. دستینی مودی، متخصص تغذیه، میگوید: «رژیم غذایی پر از چربیهای ترانس و قندهای افزودنی با کمبود مواد مغذی مانند فیبر، آنتیاکسیدانها و اسیدهای چرب مفید همراه است؛ مسئلهای که در درازمدت به سلامت عمومی آسیب میزند».
چرا این مطالعه اهمیت دارد؟
در ادامه بررسی مضرات گوشت فرآوری شده، پژوهشگران موسسه سنجش و ارزیابی سلامت سیاتل به سرپرستی دکتر دِمووز هایله، با تحلیل دادههای بیش از ۶۰ مطالعه قبلی، نشان دادهاند که حتی مصرف اندک گوشت فرآوریشده و نوشیدنیهای شیرین، خطر بیماریهای مزمن را افزایش میدهد. دکتر هایله تاکید میکند که این تحقیق از نوع مطالعات مشاهدهای است، یعنی تنها میتواند وجود ارتباط را نشان دهد و نه اثبات رابطه مستقیم علت و معلولی. با این حال، یافتهها با توصیههای سازمان جهانی بهداشت (WHO) و مراکز کنترل بیماریها (CDC) همراستا هستند.
چه راهکارهایی برای کاهش خطر وجود دارد؟
کارشناسان پیشنهاد میکنند که به جای حذف کامل گوشتهای فرآوری شده و نوشیدنیهای شیرین، به دنبال جایگزینهای سالمتر باشید. برای مثال استفاده از پروتئینهای گیاهی مانند توفو، عدس و حبوبات به جای سوسیس و هاتداگ، انتخاب نوشیدنیهای کم قند یا بدون قند به جای نوشابههای شیرین، مصرف چربیهای سالم مثل روغن زیتون و کره بادام زمینی طبیعی به جای چربیهای ترانس توصیه میشود. این تغییرات ساده میتوانند در طولانیمدت، خطر بیماریهای مزمن را بهزطور قابل توجهی کاهش دهند.
نتیجهگیری
در این گزارش به مضرات گوشت فرآوری شده پرداختیم. مصرف گوشت فرآوری شده، نوشیدنیهای قندی و چربیهای ترانس، حتی در مقادیر کم، میتواند ریسک ابتلا به دیابت، بیماریهای قلبی و سرطان روده را افزایش دهد. پژوهش منتشر شده درNature Medicine نشان میدهد که سلامت عمومی مستقیماً به انتخابهای روزمره غذایی وابسته است. کارشناسان توصیه میکنند که با ایجاد تغییرات کوچک در رژیم غذایی، میتوانید مسیر بهتری برای زندگی سالمتر انتخاب کنید.
سوالات متداول
آیا مصرف گاهبهگاه هاتداگ هم خطرناک است؟
بله، طبق این تحقیق حتی مصرف اندک و گاهبهگاه گوشتهای فرآوریشده میتواند در طولانیمدت خطر ابتلا به دیابت و سرطان روده را افزایش دهد.
آیا نوشابههای رژیمی هم خطر دارند؟
تحقیقات فعلی بیشتر بر نوشابههای قندی تمرکز داشته، اما برخی مطالعات نشان دادهاند که نوشابههای رژیمی هم میتوانند روی متابولیسم بدن تأثیر منفی بگذارند.
چربیهای ترانس در چه غذاهایی وجود دارند؟
چربیهای ترانس عمدتاً در غذاهای صنعتی مانند دونات، چیپس، کلوچههای بستهبندیشده و غذاهای سرخشده یافت میشوند.
آیا میتوان به طور کامل این مواد را از رژیم غذایی حذف کرد؟
حذف کامل شاید برای همه عملی نباشد؛ اما کاهش مصرف و جایگزینی با مواد سالمتر توصیه میشود.
آیا این تحقیق معتبر است؟
بله، این مطالعه در مجله معتبر Nature Medicine و با تجزیهوتحلیل دادههای بیش از ۶۰ تحقیق قبلی منتشر شده است.
